Follow Us

Procesi i Stabilizim Asociimit

Procesi i Stabilizim-Asociimit (SAP), i miratuar dhe vënë në fuqi më 1999, është korniza e politikave të Bashkimit Europian për Ballkanin Perëndimor, në kuadër të së cilës zhvillohet procesi i integrimit të këtyre shteteve në BE deri në anëtarësimin e tyre të plotë. Ky proces ka tri qëllime strategjike:

- Stabilizimin dhe tranzicionin drejt një ekonomie të lirë dhe konkurrente të tregut

- Promovimin e bashkëpunimit rajonal

- Perspektivën Europiane.


Përmes këtij procesi BE i ndihmon dhe i shërben si udhërrëfyes secilit vend në procesin e zhvillimit të tyre, në mënyrë që kur të bëhen anëtarë të plotë të jenë në gjendje të vënë në jetë standardet europiane, duke i mundësuar secilit që të jetë në gjendje të luajë rolin e tij si anëtar me të drejta dhe obligime të plota.


Në kuadër të negociatave të PSA-së, BE u ofron këtyre vendeve lehtësira tregtare, ndihma ekonomike, teknike e financiare, dhe marrëdhënie kontraktuale. Në kuadër të këtij procesi, përgatitja e secilit vend për anëtarësim matet duke u bazuar në përmbushjen e obligimeve të vendosura në kuadër të ‘kritereve të Kopenhagës’ (1993) dhe atyre të Madridit (1995).


Këto kritere kërkojnë që secili vend të ketë:


Institucione stabile të cilat garantojnë demokracinë, sundimin e ligjit, të drejtat e njeriut, dhe respektimin e mbrojtjen e minoriteteve (kriteret politike)


Një ekonomi funksionale të tregut, e cila të jetë në gjendje të përballet me presionin e konkurrencës dhe forcave të tregut brenda tregut të BE-së (kriteret ekonomike)


Kapacitetet për të marrë përsipër detyrimet e anëtarësimit, në përputhje të veçantë për objektivat e bashkimit politik, ekonomik dhe monetar. Kjo në veçanti kërkon që  secili vend të ketë krijuar kushtet për integrimin e tij nëpërmjet zhvillimit të strukturave të tij administrative dhe gjyqësore deri në atë nivel sa ato të sigurojnë jo vetëm integrimin e Acquis-së në legjislacionin kombëtar (transponimi), por, cka është më e rëndësishmja, vënien e tij në zbatim në mënyrë efektive (standardet europiane).

Përparimi i secilit vend drejt përmbushjes së këtyre kritereve monitorohet rregullisht dhe prezantohet në Raportet vjetore të Progresit për secilin vend, të cilat vlerësojnë se sa janë të gatshme ato të afrohen me BE-në. Instrumentet e tij janë formuluar në Samitin e Zagrebit (2000), dhe janë avancuar më tej në Samitin e Selanikut (2003), i cili futi në veprim një varg instrumentesh të reja për të mbështetur procesin e reformave në vendet e Ballkanit Perëndimor për t’i shpënë ato më shpejt drejt BE-së. Instrumenti kryesor i PSA-së janë Partneritetet Europiane, të cilat BE ia ofron secilit vend të Ballkanit Perëndimor që nga viti 2004, dhe ku identifikohen prioritetet afatshkurta dhe afatmesme që duhet përmbushur me qëllim të implementimit të reformave dhe të përgatitjes së tyre për anëtarësim në BE.


Deri më tani, Kroacia, Islanda dhe Maqedonia kanë arritur statusin e vendeve kandidate, kurse Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia janë vende të mundshme kandidate.


Mekanizmi Përcjellës i Stabilizim-Asociimit (MPSA)


Në mars 2003, BE ka vënë në fuqi dhe institucionalizuar Mekanizmin Përcjellës të Stabilizim-Asociimit (MPSA), si mekanizimin kryesor të dialogut në mes të Qeverisë së Republikës së Kosovës dhe Komisionit Europian në kuadër të Procesit të Stabilizim-Asociimit. Ky mekanizëm ka funksionuar në dy nivele:


Dialogu politik, në kuadër të të cilit janë zhvilluar Mbledhjet Plenare të MPSA-së (dy – tri herë në vit). Në këto mbledhje, të bashkë-kryesuara nga autoritetet më të larta të Qeverisë së Kosovës dhe Komisioni Europian, të dy partnerët diskutojnë arritjet në përmbushjen e Partneritetit Europian dhe kryerjen e reformave të parapara, dhe dakordohen mbi prioritetet për periudhën në vijim. Nga marsi 2003 deri në qershor 2009 janë mbajtur gjithsej 16 mbledhje të tilla.


Dialogu teknik, në kuadër të të cilit janë zhvilluar Mbledhjet Sektoriale të MPSA-së (një – dy herë në vit) në gjashtë sektorë: qeverisja e mirë, ekonomia, tregu i brendshëm, inovacioni dhe kohezioni social, infrastruktura dhe bujqësia e peshkataria. Në kuadër të mbledhjeve sektoriale, shërbyesit civilë të institucioneve të Kosovës dhe ata të Komisionit Europian diskutojnë në hollësi mbi prioritetet dhe aktivitetet konkrete në kuadër të secilit sektor, gjë që gjithashtu mundëson që KE t’i ofrojë administratës kosovare këshilla e udhëzime mbi reformat strukturore që janë në përputhje me normat dhe standardet e BE-së.

Qëllimi kryesor i mbledhjeve politike dhe teknike është që Komisioni Europian të përcjellë dhe monitorojë reformat e Kosovës dhe procesin e përafrimit me BE-në, në veçanti lidhur me prioritetet e parapara në Partneritetin Europian. Dialogu politik dhe teknik vazhdon edhe gjatë kohës në mes të mbledhjeve, gjatë së cilës të dyja palët punojnë në zbatimin e prioriteteve dhe aktiviteteve konkrete të dakorduara në kuadër të Partneritetit Europian për Kosovën.

 
Deri më tani, Komisioni Europian i ka ofruar Kosovës tri dokumente të Partneritetit Europian (më 2004, 2006 dhe 2008), nga të cilat ky i fundit është në implementim e sipër. Autoritetet e Republikës së Kosovës i implementojnë prioritetet afatshkurtra (2 vjet) dhe afatmesme (4 vjet) të parapara në kuadër të Partneritetit Europian përmes Planit të Veprimit për Partneritet Europian (PVPE).


Dialogu i Procesit të Stabilizim Asociimit


Pas kryerjes së Studimit të Fizibilitetit për Kosovën (gjatë tërë vitit 2009), në nëntor 2009 KE ka publikuar Komunikatën Kosova – Përmbushja e Perspektivës Europiane”, në bazë të së cilës Procesi i Stabilizim-Asociimit për Kosovën është avancuar nga Mekanizmi Përcjellës i Stabilizim-Asociimit (MPSA) në Dialogun e Procesit të Stabilizim-Asociimit (DPSA). Korniza e DPSA-së ka filluar së zbatuari në fillim të vitit 2010.


DPSA funksionon bazuar në qasje të njëjtë me MPSA-në, përkatësisht në dy nivele:

- Dialogu politik, në kuadër të të cilit zhvillohen Mbledhjet Plenare të DPSA-së; dhe


- Dialogu teknik, në kuadër të të cilit janë themeluar dhe funksionojnë këto forume (bazuar në strukturën e Acquis communautaire):


 Nën-komiteti për Reformën e Administratës Publike (RAP);
 Nën-komiteti për Drejtësi, Liri dhe Siguri (DLS);
 Nën-komiteti për Çështje Ekonomike e Financiare dhe Statistika (EFS);
 Nën-komiteti për Tregti, Industri, Dogana dhe Tatime (TIDT)
 Nën-komiteti për Tregun e Brendshëm, Konkurrencë, dhe Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe atë Shëndetësore (TBKMKSh);
 Nën-komiteti për Inovacion, Shoqëri Informative dhe Politika Sociale (IShIPS);
 Nën-komiteti për Transport, Mjedis, Energji dhe Zhvillim Rajonal (TMEZhR);
 Nën-komiteti për Bujqësi, Peshkatari, Pylltari dhe Siguri të Ushqimit (BPPSU);
 Dialogu me Shoqërinë Civile (DShC); dhe
 Komiteti i Përbashkët Monitorues (që mbulon asistencën e BE-së dhënë Kosovës).

Regjistrohu për info